Wintersport in Portillo

Door Rogier

Na ervaringen in meerdere skigebieden in Chili nam ik de overenthousiaste verhalen van wintersporters over het skiën in Portillo met een korreltje zout. Het skiën in Chili is fantastisch maar vooral voor toerskiërs. Tot afgelopen zomer vielen alle skigebieden die ik in Chili bezocht tegen: dure skipassen, slecht onderhouden pistes en relatief oude liften. Echter een dag in Portillo was voldoende om mijn mening te herzien. Mijn verhaal over dit skigebied is waarschijnlijk even overenthousiast als de verhalen die ik met een korreltje zout nam.

Waar een weg is
Portillo ligt hemelsbreed op zo’n veertig kilometer van de Aconcagua, met 6962 meter de hoogste berg in Zuid-Amerika. Dit is tevens de hoogste berg buiten het Himalaya gebergte. Het gebied ligt net onder de hoge Los Libertadores pas. Dit is een van de belangrijkste (zo niet de belangrijkste) col die Chili met Argentinië verbindt. Deze pas was al in gebruik voordat deSpanjaarden voet aan de grond hadden gezet in Zuid-Amerika. Zelfs ver voor het Inca rijk gebruikte de lokale Picunches indianen dezepas om de Andes over te steken. Natuurlijk slechts in de zomermaanden. Vanaf juni, in het zuidelijk halfrond is het winter in onze zomer,werd de col onbegaanbaar door de sneeuwval.De goed georganiseerde Inca’s hadden goede wegen nodig en verbeterden de reeds bestaande passage, maar de winter bleef problematisch.Toen de Spanjaarden eenmaal grote delen van Zuid Amerika in handen hadden, na het gewelddadig omverwerpen van de Inca overheersing, werden de Inca-trails over de col nog verbeterd. Vanaf dat moment werd er een levendige handel gedreven over de col die nog geen tweehonderd kilometer van de Chileense hoofdstad Santiago ligt.

Maar het was pas in 1910 dat de col zoals wij die nu kennen echt openging. Nadat Argentinië en Chili onderlinge spanningen, en dat waren er nogal wat, hadden bijgelegd werd de col geopend. Al voordat de col openging was het oog van reislustige avonturiers al op de hellingen rondom Portillo gevallen. Terwijl in Europa de eerste commerciële skigebieden openden werd het ook duidelijk dat er onder de Los Libertadores col prima geskied kon worden. Overvloedige sneeuwval en tot de verbeelding sprekende bergen. Het idee om een skigebied te bouwen lag voor de hand, want nergens in Zuid-Amerika was de sneeuw ’s winters zo goed en makkelijk bereikbaar.

Het begin
​De eerste nederzettingen nabij de pas droegen reeds de naam Portillo, wat kleine doorgang betekent. De hutten waren gebouwd om vermoeide of gestrande reizigers een schuilplaats te bieden. Al vanaf 1887 werd er geskied rondom Portillo en het ‘plezier’ skiën, het gebruik van ski’s voor recreatie en niet slechts voor transport, lijkt in Portillo daarmee op precies hetzelfde moment te zijn begonnen als in Europa.

Het eerste hotel Portillo bood plaats aan zo’n 30 personen en eventueel iets meer in de winter. Plannen om een groter hotel te kregen echt vorm in 1937. Het vinden van investeerders was echter lastiger dan verwacht. Pas met de hulp van de Chileense overheid werd het gebouw wat we nu kennen in 1947 afgeleverd. Het spreekt voor zich dat de tweede wereldoorlog het hele project vertraagd heeft.

Diepe Chileense poeder!

In het eind van de zestiger jaren werd het duidelijk dat Hotel Portillo en het bijbehorende skigebied het niet trok onder het Chileens bewind. Elk jaar kwamen er minder en minder gasten en er kwam geen geld meer binnen. Een onnodig probleem voor de Chileense staat die zijn handen meer dan vol had (en heeft) met het eigen land. De Chileense overheid besloot Portillo te verkopen. De Amerikaanse Bob Purcell besloot samen met een vriend een bod te doen. Het bod werd goedgekeurd en dit betekende de ommekeer van Portillo.

Bob Purcell zette zijn jonge neefje, Henry Purcell, aan het roer van het skigebied. Ondanks zijn jonge leeftijd van 26 jaar maakte Henry van Portillo het gebied wat het nu is. Hij nodigde snel nationale teams en journalisten uit. Briljante PR natuurlijk. Verder zorgde hij ervoor dat het deze nationale teams aan niets tekort kwam, zodat deze teams positief over Portillo zouden vertellen. Ondertussen is dit meer dan vijftig jaar geleden maar het resultaat staat er. De grootste nationale teams komen er, wereldberoemde freeriders brengen hun ‘zomer’ door in Portillo. En elke klant wordt op z’n Chileens vriendelijk geholpen met een Amerikaanse effectiviteit, een gouden combinatie zo blijkt.

Portillo nu
Portillo hoort ongetwijfeld bij een van ‘verplichte nummers’ voor rondreizende wintersporters. Het gebied hoort in het rijtje van beroemde en beruchte skigebieden als Chamonix, Zermatt, Jackson Hole en Heli-skiën in Alaska. Elke reisluchtige skiër of snowboarder moet er een keer geweest zijn. Dat Portillo niet zomaar eengebied is moge duidelijk zijn. Maar wat maakt,naast de goede sneeuw (voor het zuidelijkhalfrond) Portillo zo bijzonder? Het antwoord issimpel: Het hotel.

Poeder met het mooie meer op de achtergrond

Het hotel Het hotel is de spil van het skigebied van Portillo. Het hotel en het skigebied zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In het gebied wordt dan ook voornamelijk geskied door hotelgasten. Elke dag zijn er niet meer dan een handvol wintersporters die niet in het hotel overnachten. Logisch want wie een week in Portillo wil skiën is bijna goedkoper uit door in het hotel te verblijven dan elke dag vanuit Los Andes, het lager gelegen dorp te vertrekken. Verder is de weg naar Portillo regelmatig afgesloten en dan worden hotelgasten dan bijna altijd nog wel doorgelaten. Toen ik naar Portillo reed was de weg officieel gesloten, maar een telefoontje met de hotel manager en we mochten, weliswaar onder politie escorte, omhoog rijden. Wie dus in het dorpje Los Andes zit weet nooit zeker of hij wel naar boven kan en de autorit tussen de vele langzaam rijdende trucks is niet bepaald een plezier.

Ondanks dat het hotel voor Europese skiërs doet denken aan de typische Franse wintersport hoogbouw is het hotel gezellig en vol historie. Niets vergane glorie. Het personeel is zeer behulpzaam, laat dat maar aan Chilenen over, en efficiënt, laat dat maar aan het Amerikaanse management over. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat ben je in goede handen. Luxe en aangename kamers. Een relaxte ‘livingroom’ als lounge ruimte. Een prima keuken, natuurlijk met Chileense vis en het beroemde Chileense rundvlees. Dat alles natuurlijk met zeer goede Chileense wijnen. Verder is er een gezellige bar, waar een drank normaal geprijsd is en ’s avonds verbazend goede coverbandjes spelen. Onder het genot van een Pisco Sour, de lokale après-ski drank gaat het dak er ’s middags altijd vanaf

Daarnaast zijn de verwarmde jacuzzi’s en het buitenzwembad bijna even beroemd als het hele gebouw zelf. Als je na een dag skiën, zwemmen en dansen in de bar nog niet moe genoeg bent kun je in de late uurtjes in de disco terecht. Omdat zo goed als iedereen een week van zaterdag tot zaterdag in het hotel verblijft voelt het snel als een grote vriendengroep. Iedereen is namelijk in Portillo om een reden en dat is een goede tijd. Pro-skiërs en families genieten naast elkaar van het skigebied. Kijk niet verbaast op als in de skilift in gesprek raakt met Lindsey Vonn, Chris Davenport of Mike Douglas. Naast deze topskiërs is het ook helemaal niet raar om in de lift te zitten naast de oudere, maar zeer fitte, Henry Purcell. Als de sneeuw goed is skiet hij elke dag zijn rondjes. Het zou zonde zijn om niet van deze Portillo cultuur te genieten door niet in het hotel te verblijven.

De buiten-jacuzzies

Niet goedkoop
Skiën in Zuid Amerika is niet goedkoop. Verre van zelfs. De prijzen zijn vergelijkbaar met de prijzen van Europa‘s duurste gebieden. Veel gebieden zijn zelfs extreem duur. Portillo is ook verre van goedkoop, maar relatief beter geprijsd dan de minuscule gebiedjes in het zuiden van Chili. Een week all-in kost tussen de 990 en 5400 dollar per persoon per week. Maar eenmaal in het gebied is bijna alles gratis, in deze prijs zitten namelijk de maaltijden, het gebruik van alle faciliteiten in het hotel en de skipas. Voor extra consumpties en diensten betaal je weinig extra. Een biertje of een pisco sour kost nog geen twee dollar

Liften
De liften in Portillo zijn voor Europese begrippen redelijk oud en langzaam, maar voor Zuid-Amerika horen ze bij de betere liften. De niet-loskoppelbare stoeltjes liften draaien hard maar worden netjes afgeremd door het personeel voordat je instapt. Een lift die echt bijzonder is, is de ‘Va et Vient’ lift, een sleeplift waarbij je met vijf man tegelijk omhoog getrokken wordt. Zelfs op de hotelkamer ligt een heel boekwerk om uit te leggen hoe deze lift werkt. In heel Portillo wordt beweerd dat Europese skiërs deze lift zeker kennen, want het zou een zogenaamde typische Europese lift zijn. Niets is natuurlijk minder waar. Deze Va et Vient lift sleept skiërs met een ongelofelijke snelheid omhoog, richting mooie off-piste hellingen. Een behoorlijke techniek is zeker nodig in deze lift, zeker omdat de lift je tot midden in een redelijk steile helling brengt.Als je daar loslaat en niet snel genoeg je ski’s omdraait vlieg je achteruit de berg af. Misschien wel de meest bijzondere lift die ik ooit genomen heb.

Pistes
​Om deze verschillende race-teams tevreden te houden zijn elke ochtend de pistes glad gestreken door pistebully’s. Het is op alle pistes te merken dat de chauffeurs van de bully’s heel goed weten wat ze doen. De preparatie kan makkelijk concurreren met de beste skigebieden uit het noordelijk halfrond. In totaal heeft het gebied 45 kilometer aan pistes zonder de ‘skiroutes’ mee te tellen. Maar omdat je deze deelt met slechts vier à vijfhonderd hotelgasten is het nooit druk op deze pistes. De pistes liggen vrij breed verspreid over het gebied en daardoorvoelt het als meer aan. Ook brengen heel watliften je omhoog naar off-piste hellingen diemoeilijk mee te rekenen zijn in het pisteplan.

Off-piste Met slechts 45 kilometer aan pistes is Portillo misschien klein te noemen. Voor off-piste heft Portillo wel veel te bieden. Op glij-afstand van de liften liggen vele hellingen open. Deze hellingen worden voor groot deel zelfs op lawine veiligheid gecontroleerd, vergelijkbaar met het Amerikaanse model: inbounds en outbounds. Overal vind je open hellingen, couloirs en goed springbare rotsen (van tientallen centimeters tot vele meters). Hiermee is Portillo ‘het’ freeride skigebied van Zuid-Amerika. Waar je in veel ander skigebieden in Zuid-Amerika slechts op door de wind hard geblazen sneeuw skiet, daar is de kans op poeder in Portillo groot. Korte periodes met hevige sneeuwval wisselen periodes met strak blauwe luchten af. Grote kans om na een etmaal hevige sneeuw te skiën onder een strak blauwe hemel. De hoeveelheid sneeuw die jaarlijks in Portillo valt hangt rond de zes meter. Niet extreem, zeker niet voor Europese begrippen, maar zeer goed voor het zuidelijk halfrond.

Niet meer weg
​In Portillo viel ik met mijn neus in de boter. Hevige sneeuwval en strakblauwe luchten. Fantastische sneeuw dus. We hadden moeite om afscheid te nemen. Zoals elk skigebied maakt het natuurlijk heel veel uit hoeveel sneeuw er ligt en hoe goed deze sneeuw is. Maar buiten de sneeuw is Portillo een bijzonder gebied. Elke skiër die niets op heeft met toerskiën maar wel in Chili wil skiën heeft maar een echte optie en dat is Portillo.

Een ervaring om nooit te vergeten.

Ski-in Ski-out!