Winterverwachting 2018-2019: alleen de hogere gebieden veel sneeuw?

Door Roel

Net als voorgaande jaren neem ik jullie graag mee in de winterverwachtingen voor het aankomende seizoen. Er zijn meerdere weermodellen die berekeningen maken voor de lange termijn. In dit artikel bekijken we de verschillende seizoensverwachtingen voor het winterseizoen 2018-2019. De grote vraag (en de hoop van velen) is natuurlijk, krijgen we net zo'n sneeuwrijke winter als afgelopen jaar? 

De Gele Gentiaan zei veel sneeuw
We gaan heel even terug naar de Gele Gentiaan. Je weet wel, de plant die we al jaren volgen en een voorspellende gave zou bezitten voor de sneeuwhoogte van de winter die komt. Hoe hoger de plant, hoe meer sneeuw er valt aldus de overlevering. Volgens dit filmpje dat Rogier eind augustus plaatste komt het daarmee wel goed :-).

Hoe scoorden de modellen vorig jaar?
Dat planten een voorspellende waarde hebben is nooit aangetoond, en dus bekijk ik het ook graag wetenschappelijk. Grote weercomputers komen al jaren met eigen berekeningen voor de winter. Uitgaande van een bepaalde beginsituatie aan de hand van zeewatertemperaturen, sneeuwbedekking en andere parameters proberen wetenschappers iets zinnigs te zeggen over het komende seizoen. De kunst is om deze modellen ieder jaar een beetje beter te maken. De grote vraag is natuurlijk of dat afgelopen jaar is gelukt.

In oktober vorig jaar luidde de titel van mijn blog: "De modellen zijn het eens: het wordt een warme winter". Wat je misschien zal verbazen is dat de modellen er helemaal niet zo ver naast zaten. Ondanks dat er bijzonder veel sneeuw viel en februari en maart relatief koud verliepen, was de winter over het geheel genomen vrij zacht. Check de terugblik maar eens. Ten aanzien van de grote sneeuwhoeveelheden zat het Coupled Forecast System (CFSv2) er ook goed op. De overvloedige neerslag in de zuidalpen is er gekomen, al gebeurde dit vooral in december en januari en niet zozeer in februari.

Prestaties afgelopen zomer en herfst
Voor afgelopen zomer scoorde datzelfde model veel minder goed. Zo werd in maart een normale tot iets te koude juli berekend (afbeelding hieronder). De werkelijkheid was natuurlijk compleet anders met het ene na het andere hitterecord.

De berekeningen voor de herfst daarentegen zijn wel weer accuraat. Zowel het German Climate Forecast System (GCFS1) als CFSv2 voorzagen de huidige warme herfst. 

Kortom, de computermodellen presteren met wisselend succes. Nu is het natuurlijk interessant om te zien wat ze voor aankomende winter berekenen en waarin de verschillen zitten.

GCFS2: vrij zacht, westalpen iets natter

We beginnen met het German Climate Forecast System (versie 2), afgekort GCFS2. Dit model berekent een vrij zachte winter. Het eerste kaartje toont de verwachte temperatuurafwijking ten opzichte van de norm in december/januari/februari. Voor de Alpen komen we uit op temperaturen die gemiddeld 0,5 tot 1 graad te hoog uitkomen. Dat is geen hele grote afwijking. Wel zie je, hoe verder naar het oosten, hoe warmer het wordt.

In de westalpen is het daarbij vrij nat. Elders zien we normale winterhoeveelheden. Hieronder de verwachte afwijking van de neerslaghoeveelheid ten opzichte van normaal voor december-januari-februari. Hoewel de berekening kouder en natter had mogen zijn biedt dit scenario genoeg perspectief. Maar dan moet het, net als afgelopen winter, op de juiste momenten koud genoeg zijn voor sneeuwval.

In de westalpen is het daarbij vrij nat. Elders zien we normale winterhoeveelheden. Hieronder de verwachte afwijking van de neerslaghoeveelheid ten opzichte van normaal voor december-januari-februari. Hoewel de berekening kouder en natter had mogen zijn biedt dit scenario genoeg perspectief. Maar dan moet het, net als afgelopen winter, op de juiste momenten koud genoeg zijn voor sneeuwval.

CFSv2: zacht en nat
De nieuwste berekening van het Coupled Forecast System (CFSv2) van het Amerikaanse NOAA geeft qua temperatuur opvallend genoeg ongeveer hetzelfde beeld: de winter is alleen nog iets warmer (+0,5 tot +2 graden). Vooral februari zou fors warmer worden dan normaal met positieve afwijkingen van 1 tot 2 graden. In december en januari zijn de positieve afwijkingen wat kleiner.

Daarbij is het behoorlijk nat, vooral in de noordalpen. December verloopt nog droog, maar in januari en februari valt veel neerslag (ook in de Franse Alpen). Bij CFSv2 moeten we dus nog wat meer geluk hebben en echt duimen dat de neerslag - tussen de warme fasen door - op de koudere momenten valt. Valt het in de warme periodes, dan profiteren alleen de hooggelegen skigebieden van sneeuw en wordt het voor de lagere skigebieden een teleurstellende winter.

ECMWF: vrij zacht, februari sneeuw
Het Europese model (ECMWF) kennen we als een 'normaal' weermodel maar het heeft ook maandprognoses. Ook dit model is vrij zacht (bron: https://kachelmannwetter.com/). Vooral december verloopt veel zachter en droger dan normaal, maar naarmate de winter vordert wordt het frisser en natter. In februari zitten we op normale temperaturen met mogelijk veel sneeuw. Dit betekent alsnog prima condities als de meeste wintersporters in het hoogseizoen in de Alpen zitten.

CanSIPS: februari koud en sneeuw?
Het Canadian Seasonal to Inter-annual Prediction System (CanSIPS) geeft een bijzonder wisselend beeld. Hieronder zie je de gemiddelde luchtdrukafwijkingen op zeeniveau. Die geven een indicatie waar de hoge- en lagedrukgebieden te vinden zijn. Deze kaarten kun je daardoor maar heel globaal toepassen op het weer in de Alpen, maar ze wijzen op een wisselvallige winter met in januari en februari kans op kouder en sneeuwrijker weer. Er zou zich in februari een belangrijke blokkade kunnen ontwikkelen boven Noord-Europa waardoor storingen een heel zuidelijk pad kiezen. Gevolg: kouder en mogelijk grote sneeuwhoeveelheden.

IRI: normale winter
Tot slot kijken we nog even naar het International Research Institute for Climate & Society (IRI) van de universiteit van Columbia. Dat berekent een gemiddelde winter met normale neerslaghoeveelheden. De normale sneeuwhoeveelheden die je hieruit kunt afleiden zijn voor de Alpen natuurlijk niet slecht.

Conclusie
Net als vorig jaar gaan de meeste berekeningen voor een zachte winter. Ook voorzien de meeste modellen normale tot hogere neerslaghoeveelheden dan gebruikelijk. Als we daaruit een conclusie zouden moeten trekken, dan luidt deze dat de hoger gelegen skigebieden er goed voorstaan. Dit klinkt als een open deur, maar bij een wisselvallige, vrij zachte winter zijn dit de gebieden waar het grootste deel van de neerslag als sneeuw valt. De lagergelegen skigebieden moeten hopen op een winter als afgelopen jaar. De timing van sneeuw en kou was vaak precies goed. 

Maar laten we de berekeningen ook nuanceren. Nog geen enkel lange termijnmodel heeft het licht gezien en is structureel betrouwbaar. Dat blijkt wel uit de prestaties uit het verleden. Ook zijn er nog grote onderlinge verschillen voor komende winter. Zo voorziet CFSv2 bijvoorbeeld een hele zachte februari, waar ECMWF en CanSIPS neigen naar normaal of zelfs te koud weer. Daarbij komt dat dit soort seizoensverwachtingen tussentijds regelmatig geactualiseerd worden waardoor hetzelfde model over een paar weken misschien tot hele andere uitkomsten komt. Zo berekent CFSv2 op het moment van schrijven een extreem zachte november (+2 tot +4 graden) voor bijna heel Midden- en Noord-Europa, terwijl het deze week kouder wordt. Ik ben benieuwd of, en hoe snel die berekening wordt bijgesteld. Tot die tijd is het helemaal niet zo erg om de Gele Gentiaan te volgen. Hij zat er de afgelopen jaren niet vaak naast :-)