Stoeltjesliftangst, laat hoogtevrees geen spelbreker zijn

Door Edo

Niet meer helder kunnen denken, een verhoogde hartslag, trillen, zweten en een droge mond vlak voor je de liftpoortjes wilt doorgaan. Herkenbaar? Dan behoor jij tot het kleine percentage wintersporters dat liever niet in een skilift stapt vanwege angst. Gelukkig valt er iets aan te doen.

Bang voor skiliften vanwege hardnekkige hoogtevrees? Of is juist de angst om de controle te verliezen de reden om niet omhoog te durven? Het is in feite de genadeklap voor je skivakantie. Zoiets als een matroos met watervrees. Toch heeft een kleine groep wintersporters hier flink veel last van. We hebben het dan niet over de angst om te vallen wanneer de lift boven aankomt of de angst voor een lange koude zit. Nee, het zijn vooral de steile afgronden en mogelijke technische gebreken die wintersporters de koude rillingen bezorgen. 

Gelukkig is deze angst te beteugelen, bijvoorbeeld met behulp van een training in eigen land: de zogenaamde stoeltjesliftangst-cursus. Maar voordat we verder op deze cursus ingaan, is het handig om erachter te komen wat hoogtevrees precies is – behalve natuurlijk vrees voor hoogtes. Hoogtevrees, ook wel acrofobie, behoort tot de fobieën: irreële, ziekelijke angsten. Daarmee is het dus officieel een psychologische stoornis. Dit betekent echter niet dat iedereen die bang is voor hoogtes een psychologische stoornis heeft. Zo zijn er genoeg mensen die een klein beetje slap in de benen worden in een hoge winderige skilift. En dat is maar goed ook, want hoogtes zijn gevaarlijk en angst zorgt ervoor dat we ons niet onnodig in gevaarlijke situaties begeven. Mensen met een fobische angst voor hoogtes hebben echter veel sneller last van hoogtevrees en ondervinden vooral ook veel meer last van deze angst. 

Achterliggende klachten
Er bestaan grofweg twee typen hoogtevrees. De een is cognitieve en de ander is optische hoogtevrees. Cognitieve hoogtevrees zorgt er in het geval van de wintersport voor dat je bang bent om een bocht te maken of dat je van de helling naar beneden zult vallen omdat je ski's niet voldoende veiligheid bieden. Dit type angst is simpel op te lossen door goede skilessen te volgen met een rustige ski-instructeur. Hoe beter je leert skiën, hoe sneller je deze angst overwint. 

Optische hoogtevrees is lastiger aan te pakken. Dit is hoogtevrees die al opkomt bij het zien van diepte ondanks dat er op geen enkele mogelijke manier iets mis kan gaan. Sommigen blijven om die reden zelfs thuis of durven, eenmaal op hun bestemming, niet te skiën. Psycholoog Lucas van Gerwen, oprichter van Stichting Valk en een van de trainers van de stoeltjesliftangst-cursus in SnowWorld Landgraaf herkent de klachten. Als wintersportliefhebber begrijpt hij als geen ander dat een vakantie zonder skilift onbegonnen werk is. “Voor mensen met stoeltjesliftangt is een skivakantie een martelgang. Hier gaan echter achterliggende klachten schuil; hoogtevrees, claustrofobie en controledrang. Dit laatste geldt zowel voor mensen die bang zijn om geen macht te hebben over het apparaat, als voor mensen die bang zijn dat ze de controle over zichzelf verliezen, dus gaan flauwvallen of iets dergelijks”, vertelt Lucas. “De achterliggende reden varieert van persoon tot persoon. Maar de symptomen van angst zijn legio: mensen kunnen gaan hyperventileren, heel gespannen worden, of een hoge ademhaling krijgen.” 

Stressfactoren
Het verhelpen van deze symptomen komt ook aan bod tijdens de training, zoals een methode om het hyperventileren tegen te gaan. Symptoombestrijding is handig maar het draait natuurlijk om het achterhalen van de oorzaak. Want het uiteindelijke doel is om na twee dagen zelfstandig plaats te nemen in een stoeltjeslift, zonder begeleiding. Iets waar alle deelnemers tot nu toe in zijn geslaagd. 

Maar waar komt toch die angst vandaan? “Het ligt in feite nooit aan de fysieke stoeltjeslift of cabine. Misschien heeft iemand er weleens in stilgestaan of vastgezeten, maar niemand is er ooit uit gevallen. De oorzaak ligt ergens anders. Angst is een typische stressklacht. Niemand wordt ermee geboren. Het ontstaat bijvoorbeeld pas in een periode in je leven waarin je niet zo goed in je vel zit. Mensen onder de twintig jaar hebben er dan ook niet zoveel last van, daar komt het minder bij voor. De meeste klachten ontstaan tussen je 25e en 65e jaar, omdat je dan het meest bent blootgesteld aan stressfactoren. We behandelen iets meer vrouwen dan mannen. Maar dat komt denk ik meer omdat vrouwen eerder durven toe te geven dat ze er last van hebben”, aldus Lucas. Wie de cursus met succes afsluit, is vaak ook van andere klachten af. Die durven nu bijvoorbeeld ook weer de lift te pakken in een flatgebouw. Voor degenen die nu alweer tegen de komende wintersportvakantie zitten aan te hikken vanwege stoeltjesliftangst, hebben we een laatste goede tip: vertrek niet op zwarte zaterdag, dat scheelt je een hoop stress.

Cursus stoeltjesliftangst
Stichting Valk organiseert al enige jaren een therapeutische training tegen skiliftangst in samenwerking met SnowWorld Landgraaf en de Nederlandse Ski Vereniging. Hierbij volgen de deelnemers een tweedaags therapeutisch programma. Ook krijgen ze uitleg over de techniek van de stoeltjeslift en de veiligheidsvoorschriften waaraan deze apparaten moeten voldoen. Stichting Valk is vooral bekend om het behandelen van vliegangst, wat vaak een combinatie van andere angsten is. Zo heeft de stichting ook Koos Hendriks, oprichter van SnowWorld, van zijn vliegangst afgeholpen. Koos zag direct de overeenkomsten tussen zijn angst om te vliegen en de schrik om in een lift te stappen. Het claustrofobische gevoel en de angst kwamen overeen. Tezamen bedachten ze het trainingsprogramma dat natuurlijk perfect kan worden uitgevoerd in SnowWorld Landgraaf; de enige indoorbaan van Nederland die over een zespersoons stoeltjeslift beschikt. De eerste training start op 1 december en de kosten bedragen 315 euro. Dit is inclusief toegang tot SnowWorld, gebruik van de stoeltjeslift, lunch en diner en overnachting op basis van een tweepersoonskamer.