Tartiflette: een geweldige marketingtruc

Door Rogier

In elk Frans bergrestaurant kun je de tartiflette vinden. Een ware caloriebom! Aardappelen, room, spek, en kaas. Reblochonkaas om precies te zijn. Een recept waarbij het makkelijk is voor te stellen dat lokale boeren, al ver voordat er skiliften bestonden, deze maattijd bereiden om de ruwe wintermaanden te overleven. Niets blijkt minder waar. De tartiflette was een goed geslaagde marketing-truc om de Reblochon kaas, waarvan rond 1980 een enorm overschot was, aan de man te brengen. Skigebieden, die booming waren in die tijd, bleken de oplossing...

Een beetje geschiedenis
Ook al is de tartiflette dus een marketingtruc, ik kom daar zometeen op terug, de reblochon kaas is wel een echte authentieke kaas. Een kaas geboren uit onvrede en rebellie, laat dat maar aan de Savoiards over. In de achtste eeuw moesten de boeren in de Savoie een belasting betalen aan de landeigenaren van de alpenweides. Deze belasting werd berekend naar de hoeveelheid melk die de koeien per dag leverden. Je raadt het al, er werd voordat de controleurs kwamen, voorzichtig gemolken. Als de controleurs eenmaal vertrokken waren werden de koeien voor een tweede keer gemolken. Deze zeer romige melk werd, om problemen bij extra controles te voorkomen, zo snel mogelijk omgezet naar kaas. Re-blocher wil in lokaal dialect zeggen: tweede keer melken.

Goede export
Toen de Savoie eenmaal geïntegreerd werd in Frankrijk ging werd deze kaas meteen een goed exportproduct voor de Savoie, dankzij de treinrails die vanaf Annecy Frankrijk inging. De rebel-kaas werd steeds meer verkocht. Tot aan het begin van de twintigste eeuw, daarna ging het langzaam bergafwaarts met de verkoop. Rond 1980 leek het einde van de Reblochon nabij. Er werd teveel geproduceerd en te weinig kaas gekocht. De boeren zagen hun inkomsten dalen, terwijl de inkomsten van de skigebieden juist sky-high gingen.

De marketingtruc
Wat er daarna precies gebeurde, daar zijn de bronnen het niet over eens. De meeste bronnen melden dat de regionale-boeren-vereniging de tartiflette heeft bedacht om te zorgen dat de steeds slechter verkopende reblochon een boost zou krijgen. De vereniging ontkent dat, maar geeft ruiterlijk toe dat de zaken goed gaan sinds de tartiflette zo is aangeslagen. Andere bronnen melden dat het een restaurant in het skigebied van La Clusaz was die de tartiflette begin jaren tachtig voor het eerst op de kaart zette.

Eén ding is zeker. De tartiflette bestond niet voor de jaren tachtig. Het is een maaltijd die bedacht is om traditioneel te lijken en om in skigebieden aan de man te brengen. 100% marketing. De restaurateurs konden deze kazen vanwege het enorme overschot goedkoop inkopen dus zeker in de jaren van de overproductie was het goed geld verdienen met deze "nieuwe traditionele" kost. Het is opvallend dat de tartiflette zo goed aansloeg. Niet alleen bij toeristen, maar ook bij de lokale bevolking komt de tartiflette vaak uit de oven.

Echt niet traditioneel?
Ondanks dat de uitbaters van restaurants en boerenverenigingen ons dat wel willen doen geloven - want traditie verkoopt - is het dus geen traditioneel gerecht. Een klein beetje gelijk hebben ze wel, in die zin dat traditionele recepten in de Alpen opvallend vaak uit aardappelen, vlees en kaas bestaan. Logisch, want dit zijn ingrediënten die je een hele winter lang goed kan houden in je kelder. Ook is de tartiflette een afgeleide van de wel traditionele pêla, een recept dat op zijn beurt weer veel weg heeft van de Zwitserse Rösti waar de reblochon goed bij past. Een nieuwe naam, een verplichting om een slecht verkopende kaas te gebruiken en de een beetje geluk doen de rest.

Het recept
Het mooie aan de tartiflette zijn de verschillende recepten die allemaal worden toegestaan. Men is niet zo moeilijk. Als er maar echte reblochon AOP (Appellation d'origine protégée, gecontroleerde naamgeving) gebruikt wordt, want die kaas moet verkocht worden, samen met aardappelen, ui en spek. Over het al dan niet gebruiken van crème kun je dagenlang discussiëren met de locals. Honger gekregen van dit blog dan is dit een van de vele recepten:

1 reblochon AOP (een echte dus geen 'tartiflette-kaas')
1 kilo stevige aardappels
3 uien
200 gram spekjes
zout en peper naar smaak
Crème naar voorkeur

Kook de aardappels beetgaar. Snij de ui in stukjes en bak deze samen met de spekjes in een koekenpan. Vet is niet nodig. Snij de aardappels in fijne plakjes. Bak deze een beetje mee in de koekenpan. Doe deze mix van uien, spek en aardappels in een overschaal. Voeg eventueel de crème toe (ik doe dat wel) en dek het geheel af met de reblochon. Die kun je in lange repen snijden of slechts één keer doormidden. Ook over de manier van snijden kun je lang over praten met locals... Natuurlijk hoort een goede witte wijn erbij, het liefst natuurlijk uit de Savoie...

Eet smakelijk!
Bronnen: Dictionnaire amoureux de la gastronomie door Christian MILLAU, Wikipedia, reblochon.fr