Espui - Vall Fosca, een gefaald project

Door Henri

Overal ter wereld zijn er verlaten en gesloten skigebieden te vinden met een eigen achtergrond. Elk jaar komen er helaas ook weer een hoop bij. Steeds meer skigebieden sluiten door sneeuwgebrek, te weinig geld, te grote concurrentie of om andere redenen. Echter, het verhaal achter het nooit voltooide skigebied van Espui in Spanje is een van de opmerkelijkste ter wereld.

Piepklein dorpje, veel ambitie
Espui, een piepklein dorpje in Vall Fosca aan de zuidkant van de Spaanse Pyreneeën, valt op het eerste gezicht niet echt op en lijkt met een kleine honderd inwoners op een normaal klein gehucht zoals er daar zoveel zijn in de regio. Het lijkt alsof de tijd hier stil heeft gestaan. Je zou Espui daarom ook niet zo snel aan een modern skigebied linken, maar het dorp was al lange tijd op zoek naar een manier om de bevolkingsdaling tegen te gaan. Een voor de hand liggende optie was het bevorderen van het toerisme in het dal. Daarom werd eind 2003 - midden in de ‘booming' periode van het onroerend goed - het ‘Vall Fosca Mountain Resort’ project aangekondigd samen met de plannen voor een skigebied in Espui. Espui zou maar liefst 7400 gastenbedden krijgen met daarbij veel faciliteiten zoals restaurants, sportgelegenheden, wellness en vergaderruimtes. Om niet helemaal afhankelijk te zijn van het wintersporttoerisme, werden ook plannen uitgewerkt voor de bouw van een golfbaan. In 2005 zag Martinsa-Fadesa, het grootste vastgoedbedrijf van Spanje, gelegenheid om Espui om te bouwen tot een succesvolle zomer- en wintersportbestemming en startte het project.

Samenvoegen
Het skigebied van Espui zou in twee fases uitgroeien tot een grootte van 3400 hectare met een capaciteit voor 3500 skiërs. De toekomstvisie was duidelijk, het skigebied van Espui moest zo snel mogelijk worden verbonden met het nabijgelegen skigebiedje Boí Taüll. Om deze twee te verbinden waren slechts twee extra liften nodig in een terrein dat goed geschikt is voor wintersport. De twee skigebieden samen zouden een aantrekkelijk skigebied vormen met in totaal 70 à 80 kilometer aan piste.

Weerstand
Door een lokaal initiatief was er tegelijkertijd ook weerstand tegen het project. Dit initiatief werd gesteund door diverse milieuorganisaties. Ze waren het niet eens met de manier waarop met de bevolking uit het dal werd omgegaan. Het project zou volgens hen een onstabiele situatie creëren door de buitensporige toename van inwoners, een bodemdegradatie van het agrarische land, een enorme stijging in huizenprijzen en een toename van leegstaande appartementen. Bovendien lag het geplande skigebied deels in beschermd natuurgebied wat voor extra weerstand zorgde. De Catalaanse rechtbank besloot echter dat het project ondanks de protesten toch voortgezet mocht worden.

3S-gondel
De Oostenrijkse liftproducent Doppelmayr was verantwoordelijk voor de bouw van de skiliften. Vanuit het dal werd er gewerkt aan een 3S-gondel met in elke gondel plaats voor 30 personen. De lift zou over een lengte van ruim 3 kilometer in totaal 800 hoogtemeters maken tussen 1250 en 2050 meter. De keuze voor een 3S-gondel is nogal opmerkelijk. Dit inmiddels populaire lifttype was vóór 2008 nog maar drie keer eerder gebouwd door Doppelmayr, en wordt vooral toegepast als er grote obstakels overbrugd moeten worden en/of er een grote capaciteit nodig is. In dit geval is hier beide geen sprake van. Het skigebied heeft een beperkte grootte en daarnaast heeft het terrein waar de lift is gebouwd geen extreme eigenschappen en voldoet een normale gondel ook. Zo’n capaciteitsmonster (met 4000 personen per uur) is dus overdreven en heeft alle schijn van grootheidswaanzin.

Liftpalen geplaatst
In het voorjaar van 2008 waren de liftpalen en de funderingen voor de stations van de 3S-gondel gereed. Bovenin het gebied werden tegelijkertijd nog twee stoeltjesliften gebouwd. De vastgeklemde Obaga de Filià stoeltjeslift (2013 – 2307 meter, 1 km lang) en de koppelbare Port de Filià stoeltjeslift (2013 – 2407 meter, 1,8 km lang). Deze laatstgenoemde zou in de tweede bouwfase de verbinding moeten maken met het skigebied van Boí Taüll. Het gebied had volgens de planning eind 2008 moeten openen met in het begin 30 kilometer aan pistes en 1200 hotelkamers. De totale investering van het Vallfosca Mountain Resort bedroeg ongeveer 500 miljoen euro.

Onderstaand filmpje geeft een goed beeld van de eerste fase van het project. Ook is te zien dat er in het voorjaar van 2008 (9 maanden voor de geplande opening) al een pistenbully was aangeschaft en als test voor het eerst de pistes werden geprepareerd.

Wat ging er mis?
Later zou blijken dat dit de enige keer is geweest dat de nieuw aangelegde pistes werden geprepareerd, want met het uiteenspatten van de vastgoedsector in 2008 viel de bouwsector stil. Ook Martinsa-Fadesa kreeg immense problemen en kon niet meer aan zijn verplichtingen voldoen. Het project in Espui werd in juli 2008, vijf maanden voor de geplande opening, stopgezet. 

De drie skiliften waren al grotendeels gebouwd. Bij de 3S-gondel waren de palen gereed en op de plek van het dal- en bergstation stond het metershoge betonnen geraamte klaar. De Port du Filià stoeltjeslift was op de kabel na vrijwel gebruiksklaar, en de Obaga de Filià stoeltjeslift miste naast de kabel nog het berg- en dalstation. Toen duidelijk werd dat het project van de baan was heeft Doppelmayr de werkzaamheden onmiddellijk gestaakt en de herbruikbare materialen teruggenomen. De restanten van de gebouwde liftpalen en stations die niet hergebruikt konden worden, werden achtergelaten en staan nog steeds in het landschap. De droom van een groot aaneengesloten gebied in Vall Fosca was in één klap voorbij.