Wist je dat? Off-piste moeilijkheidsschaal

Door Rogier

We kennen allemaal de groene (voor Frankrijkgangers), blauwe, rode en zwarte pistes. De kleuren geven een goede indicatie van de moeilijkheidsgraad van de pistes. Alhoewel, er zijn geen vaste regels voor en zo kan een rode piste in het ene gebied moeilijker zijn dan een zwarte in een ander gebied. Off-piste bestaan er ook moeilijkheidsgradaties. Vroeger waren deze termen ongeveer even vaag als groen tot en met zwart. Maar er bestaat nu een systeem dat steeds meer aanhang krijgt en erg duidelijk is. Het zogenaamde Volopress/Toponeige systeem.

Belangrijk
Off-piste is de moeilijkheidsgraad van een helling nog belangrijker dan op de piste. Een gevorderde skiër komt op pistes natuurlijk overal gewoon naar beneden. Maar off-piste staan er geen bordjes en is ‘the sky the limit’. Er bestaan namelijk hellingen die onmogelijk zijn en gelijkstaan aan zelfmoord. Ook zijn er hellingen die alleen maar door ’s werelds beste off-piste skiërs geskied kunnen worden. En alles daartussen in. Daarom is dit off-piste gradatiesysteem zo ontzettend goed. Als je dit systeem eenmaal begrijpt dan zie je in één oogopslag hoe moeilijk een helling is. Dan moet je nog uitvinden hoe de sneeuw er in die helling bijligt (Lawinebericht) en je weet of deze helling skibaar is.

In Frankrijk wordt er door toerskiërs gebruik gemaakt van een zeer precies en duidelijk gradatie systeem. Dit systeem neemt de steilheid en het gevaar van een helling in beschouwing. Dit zogenaamde Toponeige systeem is bedacht door Volodia Shahshahani en als eerste gebruikt in de beroemde zwarte Volopress toerskitopo’s. Tegenwoordig gebruikt bijna iedere serieuze off-piste skiër deze gradaties. Zeker onder steil terrein skiërs is de gradatie gemeengoed geworden. De waardering is goed vergelijkbaar met de moeilijkheidsschaal die rotsklimmers gebruiken.

Off piste naast Pelvoux, Ski 2.1 E1

Het systeem bevat vijf niveaus die alle vijf in drie subniveau’s zijn opgedeeld. Alleen het vijfde en moeilijkste niveau is ‘open’. Er zijn enkele lijnen van 5.5 en 5.6 geopend in het Mont Blanc massief en sinds een paar jaar ook enkele rondom de Pelvoux in de Ecrins.

Ski 1: Terrein voor beginnende offpiste- en toerskiërs. Maar het is al wel Alpien terrein en duidelijk geen langlaufterrein. Hellingen komen niet boven de 30 graden uit, hellingen zullen zelden langer zijn dan 800 meter. Het lawinegevaar is vaak gering.

Ski 2: Niet heel steil (tot maximaal 35 graden) maar er wordt meer techniek van de skiër verwacht (korte couloirs, bossen etc). Een val kan vervelende gevolgen hebben en objectieve gevaren zullen ook hoger zijn. Ook zijn deze hellingen duidelijk langer. Bij 2.3 vind je al soms best serieuze tochten. Veel klassieke off-piste lijnen vallen onder deze gradatie. 

Ski 3: Begin van het zogenaamde Ski-Alpinisme: steile technische hellingen. Lange 35 graden afdalingen, steile wanden, korte passages tot 45 graden. Steile paden en steile bossen. Dit zijn al zeer serieuze afdalingen. En zeker bij de 3.3 moet je goed in je schoenen staan.

Pierre net onder de Banane, La Grave Ski 4.1 E2

Ski 4: Steil terrein, couloirs en pittige wanden. Lange stukken van 40 tot 45 graden (meer dan 200m). Echt Alpien terrein waar een val vaak zeer vervelende gevolgen kan hebben. De eenvoudige lijnen op de Bec des Rosses vallen onder de 4.2-4.3 waardering. Zonder de enorme sprongen natuurlijk die we in de Freeride World Tour zien. De moeilijkste lijnen op deze berg komen in de 5.1-5.2 klasse terecht.

Ski 5: Erg steile wanden en couloirs. Vanaf 45 graden (langer dan 300 meter) en 50 graden ( langer dan 100 meter). Een val zal hier vrijwel zeker ernstige gevolgen hebben, dit is het zogenaamde Ski-extreme. Veel skiërs zullen nooit het niveau halen om dit soort helling veilig en correct te kunnen skiën. Of alleen als de condities perfect zijn en de sneeuw zacht.

Pic de Château Renard, achter het gebiedje van Saint Veran 4.1 E2

Deze Toponeige waardering wordt gecompleteerd met een zogenaamde expositie tabel. Deze tabel geeft de gevaren van de helling aan. Hierbij moeten wel de geldende condities in ogenschouw worden genomen. Op een verijste 35 (Ski 3) graden steile wand is stoppen zo goed als onmogelijk terwijl in 45 (SKi 4 of 5.1/5.2) graden met poeder een val minder problematisch is.

Expositie 1: Met uitzondering van bomen en stenen geen gevaar bij eventuele vallen. Harde sneeuw kan natuurlijk wel gevaarlijk zijn.

Expositie 2: Wanden waarbij een val gevaarlijk is of kan zijn, maar waar er nog steeds een goede kans bestaat om er zonder ernstig letsel vanaf te komen. Rechte couloirs, open wanden en glooiende hellingen met rotsbarrières vallen hieronder. Let op, een val kan al wel honderden meters lang zijn!

Sandra en Marc in Chourum Olympique Ski 5.2 E4

Expositie 3: Hellingen waarbij een val ernstige gevolgen kan hebben. Steile kronkelende couloirs en open grote steile wanden met rotsbarrière’s en seracs. Er is een grote kans op ernstige letsel en zelfs de dood.

Expositie 4: Vallen = dood, met uitzondering van een wonder.