Hoe communiceer je met die Fransen?

Door Ruud

Veel Nederlanders weten het zeker: Fransen zijn arrogant en onbeleefd. Ze zijn niet klantvriendelijk, spreken belabberd Engels en snauwen je af. Het is dat er mooie skigebieden zijn, anders zouden heel wat landgenoten Frankrijk liever mijden. Waar komt dit beeld eigenlijk vandaan? Over een botsing van culturen.

Geklaag op de forums
​Op het forum van wintersporters.nl en ook op andere plekken op het internet lees je het iedere keer weer; “Frankrijk is mooi, maar wat jammer dat er Fransen wonen”. De Nederlandse wintersporter gaat liever naar een Duitstalig land om te wintersporten. Die Duitstaligen kun je tenminste verstaan, ze zijn meer servicegericht en je kunt als Nederlander makkelijk wat terugzeggen in het Duits. Nou kun je daar nog wel wat kanttekeningen bij zetten; plat Tirools is nog vrij lastig, om over Zwitserduits helemaal maar te zwijgen. En het koeterwaals dat sommige Nederlanders eruit gooien, in de veronderstelling dat het Duits is… Maar goed, er ontstaat wel contact en communicatie.

Communicatie
​Communicatie met Fransen lijkt een stuk moeilijker. Het lijkt wel of ze je niet willen begrijpen. Ze doen kortaf en hebben helemaal niet dat beleefde van de Alpenbewoners in het Duitstalige gebied. Het is toch een heel verschil of ze “Genädige Frau” tegen je zeggen of je je afgesnauwd voelt door een onbeleefde madame.

Culturele codes
​Nederlanders beseffen niet hoe gek dit beeld eigenlijk is; beleefdheid is in de Franse cultuur en taal juist een heel belangrijk ding! Veel belangrijker dan in Nederland. Fransen zijn in houding en taal naar elkaar veel beleefder dan Nederlanders. Er zijn in de communicatie, taal en aanspreekvormen meer “codes” dan in de Nederlandse cultuur. En daar wringt hem nou net de schoen. Met die codes doe je gauw iets fout; als een olifant in een porseleinkast, zeg maar.

“Met die codes doe je gauw iets fout; als een olifant in een porseleinkast, zeg maar.”
Op de Franse skipistes, daar is iedereen het over eens die zijn fantastisch

En wij hechten in Nederland nou niet bepaald aan beleefdheidsvormen; hoe vaak wordt je in de supermarkt niet begroet met “hoi”?

Leg je oor te luisteren
​Als je Frans verstaat hoor je mensen aan balies, in winkels en op straat bij voorbeeld dit tegen elkaar zeggen: het spijt me dat ik u stoor (excusez-moi de vous déranger), zou u me kunnen vertellen (est-ce que vous pourriez me dire), dank u mevrouw (merci madame), goedendag meneer (bonjour monsieur), een prettige dag verder (bonne journée), ik ben het die ù bedankt (c’est moi qui vous remercie). En het personeel vermeldt meestal ook keurig dat het allemaal geen moeite was wat ze voor je gedaan hebben: geen dank (il n’y a pas de quoi,), maakt u zich geen zorgen (il n’ a y pas de souci ), of het veel gebruikte “je vous en prie”, dat zoiets als betekent als “dat hoort er allemaal bij, ik werk hier immers, dus dan vraag ik er toch om u van dienst te zijn?”

Klinkt allemaal overbeleefd in onze Nederlandse oren. Toch zijn dit geen uitingen van een beleefdheidsfreak, maar de dingen die je dagelijks door je gesprekken met onbekenden strooit. Als een soort smeermiddel in de conversatie. Als je dat niet doet, klinkt het voor de Fransen onaangenaam en onbeleefd. Geloof het of niet; de Fransen vinden ons dan ook behoorlijk onbeleefd. Om niet te zeggen: boers. Je valt al snel door de mand. In hun ogen vallen we dan ook behoorlijk op met onze harde stemmen en bruuske manieren. Niet alleen door wat we niet zeggen (al die beleefdheidsdingetjes dus), maar ook door wat we wel doen is het voor Fransen al snel duidelijk; we weten niet hoe het hoort. Dat is natuurlijk een beoordeling door hùn ogen en dus harstikke subjectief, maar dat doen wij natuurlijk ook: andere culturen bekijken met onze maatstaven. En daar komen de botsingen en oordelen vandaan.

Voorbeelden? 
Sommige Nederlanders lopen in een restaurant bij de ingang gewoon door naar binnen, maar de code schrijft voor dat je wacht tot je ontvangen wordt en naar je plaats gebracht. Andere landgenoten knippen met hun vingers om de aandacht van de ober te vragen, maken met duim en wijsvinger een betaal gebaar als ze de rekening willen en roepen “garçon” naar de ober. En dan die - in Franse ogen - vreselijke gewoonte om in een gezelschap allemaal apart te willen afrekenen. Allemaal aanwijzingen dat we onbeschaafde Noord-Europeanen zijn.

Basishouding
​Dus daar waar onze basishouding is: “het gaat om de inhoud” en “recht op je doel af om te krijgen wat je wilt”, zo is de basishouding van de Fransen: “gebruik ik de juiste codes om ervoor te zorgen dat ik krijg wat ik nodig heb”. En dat botst. Als je die codes kent en de taal spreekt (al is het maar een beetje), merk je dat veel Fransen heel aardig en hulpvaardig zijn. Ik ben in de loop van de jaren op allerlei manieren geholpen als ik wat nodig had, mensen hebben een garage langer opengehouden voor mij, zijn voor me uitgereden toen ik de weg niet kon vinden, hebben geholpen bij noodweer op de camping, hebben me vers brood verkocht terwijl de winkel eigenlijk nog dicht was, enzovoort, enzovoort. Dat alles wil natuurlijk niet zeggen dat ieder Fransman of –vrouw aardig en toeschietelijk is. Wij zijn in Nederland ook niet allemaal het zonnetje in huis.

Waarom zo weinig begrip?
Maar, afgezien van de culturele botsing, waarom hebben de Fransen dan zo weinig begrip voor wat het betekent om je te moeten redden in een land waarvan je de taal niet spreekt? Dat is wel verklaarbaar; La France is een groot land en veel Fransen komen zelden of nooit in het buitenland. Ze hebben dus zelf niet de ervaring van toerist zijn in een land met vreemde taal. En aangezien Frankrijk vroeger een wereldrijk was spraken veel mensen in het buitenland ook Frans. Jarenlang waren de Engelse lessen op Franse scholen ook van belabberde kwaliteit. Een veel gemaakt grapje onder Fransen, want ze hebben het zelf ook door, is dat als een Fransman Engels spreekt, alleen andere Fransen hem kunnen begrijpen. Overigens verandert er natuurlijk wel het één en ander; vooral de jongere generatie spreekt steeds meer en beter Engels.

Om een tip te geven, begin elke eerste zin van een gesprek met een Bonjour Monsieur of Madame, en je zult zien Fransen zijn beleefd hulpvaardig en zeer vriendelijk.